[Home]  [Poprzednia]  [Piętro wyżej]  [Następna]


SAMOUTWIERDZENIE CZY SAMONEGACJA?


Należy rozróżnić pomiędzy rzeczywistością zewnętrzną, która jako całość z racji konieczności zawsze pozostaje poza zasięgiem naszych zmysłów, a rzeczywistością naszych na jej temat domniemań; tworów które stanowią jej zaledwie cząstkowe odbicie, a zarazem wyłączną i skończoną treść dla każdego poszczególnego odbiorcy.

Choć jesteśmy bezpowrotnie uwięzieni w sferze własnej świadomości, nie możemy oprzeć się oczywistemu przeświadczeniu, że poza nami istnieje jeszcze byt obiektywny, nam zewnętrzny. Stanowi to niekwestionowaną oczywistość, logicznie wynikającą z najbardziej podstawowych doświadczeń w obcowaniu z otaczającym nas światem.

Oczywistość to powszechnie obowiązujący, choć często nieuświadomiony wniosek, który jest za razem pierwiastkowym założeniem - czymś leżącym u podnóża wszelkich wtórnych myślowych konstrukcji, z których z kolei układamy sobie wszelkie dalsze wyobrażenia na temat świata oraz siebie samych.

Zadziwiające jest to, że co do tych najbardziej podstawowych oczywistości brak nam jakichkolwiek obiektywnych przesłanek. Rzeczy najbardziej oczywiste muszą wobec tego wynikać nie tyle z cech świata zewnętrznego, co po prostu z natury naszej świadomości.

Tak właśnie ma się rzecz z pierwotnym domniemaniem o istnieniu realiów obiektywnych. Rodzi się ono i utwierdza wyłącznie na bazie doznań świadomych, samo w sobie pozostając niczym innym jak myślą, a więc czymś subiektywnie odczuwalnym przez każdą poszczególną ludzką istotę.

Czy jest ono z gruntu słuszne na zawsze pozostanie zagadką. Po prostu nie istnieje żaden sposób aby je zweryfikować. Nie jesteśmy w stanie wyjść poza granice własnej świadomości. Gdy rozszerzamy nasze myślowe horyzonty, rozszerzamy przecież tylko skalę naszych subiektywnych interpretacji. Jednakże, twierdzenie iż nie istnieje nic poza naszą jednostkową świadomością byłoby godzącym w zdrowy rozsądek uproszczeniem.

Kwestię należy więc rozsądzić nie w świetle zewnętrznych kryteriów (jako że nawet jeśli takie istnieją, pozostają poza naszym poznaniem) a pod kątem naszych dowolnych, życzeniowych wyborów - o ile je posiadamy.

Posiadać je powinniśmy z następujących względów: natura ludzkiego bytu jest naturą dwoistą. Posiada ona aspekt fizyczny (fakt istnienia ciała - biologicznego organizmu), oraz aspekt świadomy czy też duchowy (fakt poznania, fakt odbioru całej gamy różnorodnych doznań, czyli jaźń).

Istota ludzka może więc dokonać samoidentyfikacji w dwojaki sposób. Z jednej strony, może się ona utożsamić z własnym organizmem, mniemając iż jest on jej podstawowym atrybutem a świadomość zaledwie jego pochodną - z drugiej zaś, może się uznać przede wszystkim za świadomość w rzeczy samej, traktując świat materialny (wraz z zaliczającym się do niego ciałem fizycznym) jako swoistą podkategorię doznań świadomych.

Choć sobie przeciwstawne, obydwa warianty zezwalają na skonstruowanie usystematyzowanych, wewnętrznie spójnych i logicznych interpretacji rzeczywistości. Z jednej strony można mniemać, że wszelkie doznania świadome wywodzą się z biologicznego faktu posiadania żyjącego i funkcjonującego ciała, który to fakt stanowi ich warunek wstępny, podstawę i rację bytu.

Z drugiej zaś strony, można utrzymywać, że nasza wiedza o jakichkolwiek faktach, (włączając w to również fakt posiadania ciała) jest nam dostępna jedynie za pośrednictwem doznań świadomych, które jako takie stanowią fakt pierwotny - sam w sobie nadrzędny i dlatego nie podlegający żadnym wtórnym na jego temat domniemaniom.

*            *            *

Spory o to co pierwotne a co wtórne będą trwały bardzo długo i nigdy nie zostaną ostatecznie rozstrzygnięte. Nigdy nie da się kategorycznie ustalić czy najpierw była kura czy też jajko.

Jednakże, ŚWIADOMOŚĆ która nadaje nadrzędne znaczenie obiektywnej materii zmierza ku zaprzeczeniu własnej podmiotowości i upadkowi.

Natomiast, ŚWIADOMOŚĆ która uznaje siebie samą za wartość podstawową i właściwą istotę bytu dokonuje aktu samoutwierdzenia.

Wybór powinien być więc prosty.



[Home]  [Poprzednia]  [Piętro wyżej]  [Następna]

 
Copyright © 1997 - 2017 by Andrzej Wodzianicki
Email us at aw@cmncore.org